Количество просмотров 1543
1 Звезда2 Звезды3 Звезды4 Звезды5 Звезд (1 оценок, среднее: 5,00 из 5)
Загрузка...

Төрөөбүт тыл

  1. Афанасьев, Л. Төрөөбүт тыл: хоһоон // Кэнчээри : (оҕо садын иитээччилэригэр,

төрөппүттэргэ уонна педучилище үөрэнээччилэригэр) / К. И. Васильева, А. П.Алексеева ; [худож. И. Пестряков]. -Дьокуускай : Бичик, 2000.-с.44; то же Кэнчээри : (оҕо садын иитээччилэригэр, төрөппүттэргэ уонна педучилище үөрэнээччилэригэр) / К. И. Васильева, А. П. Алексеева ; [худож. И. Пестряков]. -Дьокуускай : Бичик, 2013.-с.53

Төрөөбүт тыл

 

Төрөөбүт төрүт тылбыт

Ийэ мичээринии минньигэс,

Аҕа алгыһыныы амарах эбит.

Төрөөбүт төрүт тылбыт

Элиэнэ эҥээринии эриэккэс,

Алаас симэҕинии сиэдэрэй курдук.

Төрөөбүт төрүт тылбыт

Олоҥхо курдук алыбынан,

Тойук курдук кэрэтинэн

Умсугутар буолар эбит.

 

 

  1. Таптаабытым мин саха ырыатын: хоһоон // Таптыыр сахам тылынан : хоһооннор / Савва Тарасов. – Якутскай : Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1961.-с. 37

***

Таптаабытым мин саха ырыатын

Талах биһиктээх эрдэхпиттэн:

Ытыы да сытан ах барарым

Ырыа алыптаах тылларын истэн.

Умсугуйбутум, устар долгуннуу,

Уһуннук кутуллар олоҥхо тойугар.

Бигэнэрим, төлөннөрү одуулуу,

Бухатыырдар чаҕылҕан сырыыларыгар.

Этиэхпин баҕарарым туохтан

Долгуйарбын

Олоҥхо  умсугутар тылынан…

Ол баҕарыыбын билигин булларбын

Бу хоһооннорум быыһыттан.

 

  1. Бахсылыырап, У. Төрөөбүт тылбынан саҥарабын: хоһоон // Үрүйэчээн : [алын кылаас оҕолоругар ааҕар кинигэ / хомуйан оҥордулар: Г. С. Гаврильева, Л.С. Заровняева ; худож. Н. Н. Николаева]. -Дьокуускай : Бичик, 2012.-с.6; то же Саптан саҕалаан : Кыра саастаах оҕолорго хоһооннор / Уйбаан Бахсылыырап ; С. Ефремова ойуулара. – Дьокуускай : Бичик, 2003.-с.17

 

Төрөөбүт тылбынан саҥарабын

Саҥа үйэ оҕотобун –

Компьютер оонньуурдаахпын,

Аныгы кэм киһитэбин –

Анааран элбэҕи билэбин.

 

Ол эрэн умнубаппын,

Омугум саха буоларын,

Төрөөбүт тылбынан саҥарабын,

Туойабын, ыллыыбын, үөрэбин.

 

  1. Тыл: хоһоон // Хоhооннор / Баал Хабырыыс : [орто саастаах оскуола оҕолоругар / хомуйан онордо З. В. Мигалкина ; худуоһунньук. И. Ю. Пестряков]. -Дьокуускай : Бичик, 2013. –с.93

ТЫЛ

 

Тыл арыт өһөскүн,

Ыарахаҥҥын. сөҥҥүн,

Тааскын, симилиэскин,

Укулаат тимиргин.

 

Тыл арыт кытаанаххын,

Taaһы быһар алмааскын,

Хатарыылаах ыстаалгын.

Килэккэй киил маскын.

 

Тыл арыт чэпчэкигин,

Дэлэгэйгин, элэккэйгин,

Санаа хоту салаллаҕын,

Үөрэ-дьүөрэ кутуллаҕын.

 

Тыл арыт кынчаалгын,

Арыт тапталгын,

Арыт хомолтоҕун,

Арыт урдук дьолгун.

 

Өстөөхпөр буол кынчаал,

Ийэ дойдубар — таптал,

Kyhaҕaҥҥa — хомолто,

Учугэйгэ — урдук дьол!

 

  1. Саха саҥата: хоһоон // Хоһооннор: [орто уонна улахан саастаах оскуола оҕолоругар] /Семен Данилов ; [хомуйан оҥордо С.И. Тарасов, киирии тылы суруйда

М.Е.Тимофеев]. – Дьокуускай : Бичик, 2005.- с.150

 

 

САХА САҤАТА

 

Эппэр ийэм үүтүн кытта

Иҥмит эбит, быһыыта,

Кустук өҥнөөх,

Кымыс сыттаах

Сахам мандаар саҥата.

 

Кини миигин

Таптыыр, ыллыыр

Тыыннаах, сырдык дууһалыыр,

Кини миигин

Кырыыр, алгыыр

Эрдээх хоһуун санаалыыр.

 

Кини миэнэ —

Барҕа баайым,

Өлбөт мэҥэм — мин дьолум.

Кини миэнэ —

Ыалдьар ыарыым,

Үлэм, күнүм — мин соргум.

 

Кэмниин тэҥҥэ,

Дьоммун кытта

Кэхтибэккэ сайдыахтын

Кустук өҥнөөх,

Кымыс сыттаах

Сахам аптаах саҥата.

 

 

  1. Төрөөбүт тыл: хоһоон// Хоһооннор: [орто уонна улахан саастаах оскуола оҕолоругар] /Семен Данилов ; [хомуйан оҥордо С.И. Тарасов, киирии тылы суруйда

М.Е.Тимофеев]. – Дьокуускай : Бичик, 2005.- с.120

 

 

ТӨРӨӨБҮТ ТЫЛ

 

Чыычаахха — чыычаах чуопчаарар тыла,

Сүүрүккэ — сүүрүк сипсийэр тыла,

Этиҥҥэ — этиҥ эрчимнээх тыла —

Илгэлээх истиҥ ийэ тыл буолар.

 

Оттон бу миэхэ ийэм биэрбит тыла,

Олоҕум тыла,

Тапталым тыла —

Мин төрүт тылым, мин ийэ тылым

Саргылаах сахам

Саҥата буолар.

 

Өлбөт мэҥэ

Тылбыттан булабын

Ааспыт кэмнэр

Айыы санааларын,

Бүгүҥҥү күнүм көмүс түгэннэрин,

Кэлэр кэмнэр кэтит кэриҥнэрин.

 

Кининэн эрэ

Тыыннаах тапталым

Нарын саҥатын

Туойар кыахтаахпын,

Өлүөнэм үрүҥ түүнүн үчүгэйин,

Өлбөт өрөгөй бардам баҕатын.

 

Кининэн эрэ,

Кининэн эрэ,

Кэпсиир кыахтаахпын, силигин ситэрэн,

Сэмэй сүрэх

Сип сибигинэйиитин,

Сээркээн сэһэн иһирэх иэйиитин,

Эр санаабыт төлөнүн, омунун,

Дуоһуннаах дьайыыбыт

Дуоспурунун.

 

Олох ханнык да ыар түгэнигэр

Ийэ тылгыттан абыралы булуоҥ,

Кини баай байҕалыгар тиксэҥҥин

Баай дууһаланыаҥ,

Өлбөт өйдөнүөҥ.

 

Эҥин эгэлгэ,

Кэрэтик иһиллэр

Үгүстэр, үгүстэр дархан тыллар.

Тыллар бары туспа кэрэлээхтэр,

Бары туспа

Уран ойуулаахтар.

 

Оо, ол эрээри дууһаҥ тугэҕэр,

Эн бар дьонуҥ санаатын саталыыр,

Ийэ эрэ

Тылгынан этиллэр

Итии иэйиилэр

Сөҥөн сыталлар.

 

Ол иһин Дьылҕа

Киһиэхэ анаан

Биэрбит эбит

Ийэ тыл алыбын.

Нууччаҕа — нуучча номоҕон тылын,

Caxaҕa — саха сайаҕас тылын.

7. Төрөөбүт тыл: хоһоон// Хоһооннор, поэмалар, Агния Барто хоһоонноруттан тылбаас/Феоктист Софронов; [хомуйан оҥордо уонна киирии тыл авт. С.А.Попов – Сэмэн Тумат].- Дьокуускай: Бичик, 2013.-с.9

ТӨРӨӨБҮТ ТЫЛ

Аны сорох ыччаттарбыт
«Аҕаа», «ийээ» да диэбэттэр,
Төрөөбүт төрүт уус тылбыт
Төһөлөөх баайын билбэттэр.

Айыллыбыт тылын сирэн,
Аанньа ахтыбат чалапаай
Бэйэтин тылын иэйэн,
Тугунан долгуйа таптыаҕай?..

Сахалыы, нууччалыы, омуктуу
Саҥарааччыга мэлдьи мин
Сөрү-сөҕө, ордугургуу,
Сүрэхпиттэн сүгүрүйэбин.

Төлкөлөөх сайдыы, дьиҥинэн,
Төрөөбүт тылтан төрүөттээх.
Ийэ тылыгар тирэҕирэн,
Элбэх омуктуу билиллиэхтээх.