Загрузка...Анал байыаннай дьайыы тиэмэтигэр суруллубут хоһооннору интернет ситимиттэн, хаһыаттартан, сурунааллартан ыллыбыт.
Степан Устинович Софронов — Үс Түүн Уола 1993 сыллаахха Чурапчы улууһун Мырылатыгар төрөөбүтэ. Оҕо сааһа Нам yлyyһун Үөдэйигэр ааспыта.
2022 сыл балаҕан ыйыгар быстах мобилизацияҕа хабыллан анал байыаннай дьайыыга Россия аармыйатын кэккэтигэр сулууспалыыр. Кэргэннээх, ус оҕолоох.Оҕо эрдэҕиттэн хоһоон суруйарга холонор. Анал байыаннай дьайыыга кытта сылдьан суруйбут хоһоонноро куйаар ситимин нөҥүө тарҕанан биир дойдулаахтарын болҕомтотун тардыбыта. 2025 сыл бэс ыйыттан Саха сирин суруйааччыларын сойууһун Эдэр литератордарын сүбэтин кыттыылааҕа.
ЭРЭЙ УОННА ЭРЭЛ
Эрэйтэн эрэл үөскүүр,
Эрэлтэн эйэ үрдүүр,
Эйэттэн үөскүүллэр
Элэйбэт иэйиилэр.
Эрэйи эрэ билбит
Эрэнэр инникигэ,
Бэйэтигэр тирэнэн
Барытын ситэрэр.
Эрэнэр киһи эрэ
Эдэрдии эрчимнээх,
Кэлээх кэмнэргэ
Кичэйэн бэлэмнээх.
Иккиттэн биирэ суох
Буолбат өрүү олох.
Эрэйтэн ирдээ эрэли,
Эрэлтэн түстээ эйэни!
ТӨРӨППҮТ АЛГЫҺА
Миэхэ ийэм эппитэ,
Аҕам алҕаабыта:
«Охтоохтон эн охтума,
Саалаахтан эн самныма!..»
Туруммутум мин уустук
Суолга. Кэтэһэрэ -тургутук…
Бу этиҥнээх уот холорук
Миигин хаарыйбат курдук.
Хайа да бэйэлээх эрэй
Мин аттыбар мэлийэр,
Тыын былдьаһыга, мэһэй
Дьонум алгыһыттан эстэр.
Мин күүспэр күүс эбэллэр
Миэхэ эппит алгыстара,
Сүрэхпин угуттууллар
Дьонум үтүө тыллара.
31.10.2022
ЭЙИГИН КӨРДҮҮБҮН
Түүллэрим да быыһыгар
Мин көрдүүбүн эйигин,
Атын сиргэ да сылдьан
Эйигин мин ирдиибин.
Апҕас ааппын ааттааҥҥын
Таскар эн таһаардаргын,
Сиккиэр тыал сиэтэн ылан
Аҕаллын дуу, кулгаахпар.
Мааны бу хатыҥ мастар
Тыалга оргууй хамсааннар,
Кып-кыра түгэҥҥэ
Санаталлар эйигин.
Самныбаппын көрдөөммүн,
Сылайбаппын ирдээммин
Көрдөөн булбут көмүспүн
Ыытыам суоҕа мин мүччү!
06.11.2022
ХААРГА АХТЫЛҔАН
Соҕуруу дойду суос тыына,
Кини сииктээх итии салгына
Хоту дойду боотурун
Сүрэҕэр киирбэт олуһун…
Билигин дойдубар
Хаар тэлгэнэн сыттаҕа
Оттон мин атахпар
Бадараан биһиллэр аҕай-…
Сэтинньитэ дьиктитин-
Самыыр түһэн ааһар
КыҺыН кэллэ диэхпин
Кырыа да суох, саатар…
Түүлбэр эрэ көстөр
Тэлээрэ көтөр xaaр
Сахам сиригэр эрэ өтөр
Түһүө тымныы дьыбар…
24.11.2022
АҔАМ АЛГЫҺА
Аҕам алгыһын ыламмын
Аартыктары арыйабын
Самныбакка дабайабын
Саҥа үрдүк чыпчаалпары.
Аҕам эппит тыла-өһө
Харысхалым кэриэтэ
Ханна баҕарар тиийдэрбин
Араҥаччылаах эбиппин
Апаһа дьиэбиттэн тахсан.
Алааспыттан арахсан.
Улааттарбын даҕаны
Угуттанабын алгыскар.
Аҕам алгыһын ыламмын
Олох суолунан барабын.
Аҕа буоллаҕым мин бэйэм
Оҕолорбун алгыам эмиэ…
БИЛЭРИҤ БУОЛЛАР…
Билэриҥ буоллар хайдах
Дьиэбэр мин тардыһарбын,
Оннооҕор хаардаах ардах
Тохтоппот мин баҕабын.
«Мин кэллим!» диэн этээри
Туоруоҕум мэһэйдэри,
Үрдүктэн үрдүк хайалары
Турунуом хатаастаары!
Мин эйигин кууһаары,
Түөспэр ыга тутаары,
Уран уоскуттан уураары
Тостубаттар санааларым…
Билэриҥ буоллар, сэгэрим,
Долгуйаахтыыр сүрэҕим:
Бу кыра хоһоон суруллар
Эн эрэ ааҕарыҥ туһугар…
01.12.2022
ОКУОПАҔА
Дьэ ньиргитэн түһэннэр
Сэнэрээттэр эстэллэр,
Сырсаллар үрдүбүнэн
Ытыллыбыт буулдьалар.
Мин өлбөт баҕабыттан
Сиргэ умса сытабын,
Кырачаан күрдьэхпинэн
Окуопабын хастабын.
Олуһун сылайдахпына
Одуулуубун халлааны,
Оччоҕо санаам көнньүөрэн
Сылаам ааһар түргэнник.
Тохтооторбун тобуктуом,
Тобуктаатарбын охтуом…
Эппит тылбар тураары
Элитэбин хара буору.
Эстэллэр сэнэрээттэр,
Иһиирэллэр буулдьалар
Сынньана олоробун
Эрэллээх окуопабар.
Помните Нас!!!
Нас призвали с Якутии !
Мы- присягу давали !
Защищать свою Родину
Нас -Отчизна позвала!
Мы погибли Донецке!
При ракетном обстреле!
Мы не видели вспышки …
Всё куда то исчезло…
Безымянные — Мы!
Ничего не осталось …
Нету даже могилки…
Нас землёй — всех сравняло!
Наши мамы не смогут!
Прийти — на поминки…
Мы в траншеях засыпаны…
Землёй — украинской!
Не увидим мы неба !
Голоса — своих близких!
Мы «заснули» навечно!
Отдав долг своей России!
Не встречать — утром солнца!
И аласы родные…
Не сидеть- всей семьей!
Смех детей — не услышать !
Нас уже»не» поднять»…
Часовых- своей Родины !
Мы ушли — все в бессмертие…
Вы- живите за нас!
А весной в день Победы!
Помяните нас тихо !
Мы всегда будем с вами!
В ваших милых сердцах!
Автор неизвестен.
………………………………….
Сахабыт Сириттэн хомуллан
Ыҥырыы тутаатын барбыппыт,
Дойдуну өстөөхтөн көмүскүүр
Андаҕар тылларын эппиппит.
Ракета ытыалыыр уотуттан
Донецкай куоракка өлбүппүт!
Эмискэ ол эстии уоттарын
Көрбөккө кыл түгэн сүппүппүт…
Биһиги аата суох хааллыбыт!
Кырамта даҕаны хаалбата…
Киһилии хараллыы кэлиэ дуу,
Сир-халлаан анныгар хааллыбыт!
Билбэттэр ийэлэр муҥнаахтар,
Аһыйан ытыахтаах этилэр,
Траншея буорунан бүрүллэн
Хааллыбыт бу туора дойдуга…
Көрбөппүт бу күп-күөх халлааны,
Күлүмнэс күн уотун, сырдыгы,
Алааспыт чэлгийэр хонуутун,
Күөгэйэр-нусхайар ойууру.
Хаарыан чугас дьоммутунаан
Көрсүбэппит хаһан даҕаны!
Оҕолорбут дьоллоох күлүүлэрин
Истибэппит букатын!
Аны биһигини «туруорбаккыт»,
Дойдуга харабыл дьоҥҥутун!
Үйэ саас тухары «утуйдубут»!
Толордубут Ытык Иэспитин!
Эйэлээх олохпут туһугар
Олохпутун толук уурдубут…
Бардыбыт өлбөт үөстэнээри…
Биһиги оннубутугар олоруҥ!
Саас Кыайыы Күнүгэр эһиги
Чуумпутук саныы түһээриҥ,
Биһиги эһигинниин буолуохпут
Эһиги уйан сүрэххитигэр!
Биллибэт ааптар нууччалыы хоһоонун сахалыы Ольга-Суһум көҥүл тылбааһа
08.01.23сыл
Ньурба к.
***
Сөмүйэ сүрэҕэ чыыбыска,
Хараҕа хараҥа үөһүгэр…
Сырдыыра чугаһаан эрэр да,
Хас биирдии мүнүүтэ уһунун…
Аан бастаан аҕатын кытары,
Сааланан дурдаҕа хоммута…
Арааһа ол сахха тарбаҕа,
Сомуокка сыстыһан хонноҕо.
Онтон бу билигин атын кэм,
Илиигэ аптамаат тутуурдаах…
Оҕолоох ойоҕун хаалларан,
Ийэ сир иннигэр сэриигэ…
Харабыл нуктуура,.. өлүүгэ,
Өстөөххө ол дьолуо буоллаҕа…
Хараҥа тыа иһин одуулуур,
Өстөөҕүн урутаан көрүөхтээх…
Кулгааҕа да чуордук кэтэһэр,
Хас биирдии илгиэри иһиллиир…
Кыра да хамсааһын буолла да,
Харабыл ытыалаан барыаҕа…
Айаанньа Уус.
11.12.2023 с.
Баайаҕа б.
***
Оҕобут, бырааппыт, убайбыт,..
Доҕорбут, атаспыт, боотурбут!
Олохпут оҥкула түөрэҥнээн,
Дойдугун көмүскүү туруннуҥ,
Олоҥхо дойдутун аатыттан,
Дуулаҕа кэттэҕиҥ эр бэрдэ.
Алааһыҥ, үрэҕиҥ үрдүгэр,
Хатыҥнаах чараҥын кэтэһэр.
Алардар, сыһыылар, аар тайҕаҥ,
Харысхал алгыһын ыыталлар…
Алгыстаах сахалыы санаабыт,
Харыстыы, хаххалыы сырыттын.
Эрэнэр эркиммит эр бэрдэ,
Күөн туттар киһибит эн эрэ.
Эрчимнээх эн илииҥ күүһүгэр,
Куттаммат эн хоодуот сүрэххэр.
Эн эрэ аҕалыаҥ эйэни,
Көҥүлү, үөрүүнү-көтүүнү.
Күүтэбит эн кыайыы көтөллөөх,
Эргиллэн кэлэргин эрэнэ…
Күүтэбит эн сырдык мичээрдээх,
Эрэллээх доҕоргун кууһаргын…
Күүтэбит төрөппүт оҕоҕун,
Эрчимнээх илиигэр ыларгын.
Илдьиппит тиийиэҕэ илиискэ,
Ааҕыаххыт алгыстаах тылбытын.
Ийэ сир алгыһын сиккиэр тыал,
Аргыыйдык илинтэн илгийиэ…
Истиҥник, сылаастык хам кууһуо,
Алааскыт мүөт сытын дыргыла…
Айаанньа Уус хоһооно, Ольга Янцен тылбааһа.
***
Наш отец, наш ребенок, наш брат,
Друг, приятель и воин отважный,
Мир шатнулся, и Родину-мать
Защищать ты поднялся бесстрашно,
Богатырь снарядился в поход,
От священной земли Олонхо.
На аласе, над речкой твоей
В светлой роще березы грустят.
Из тайги, из лесов и полей
Благословья святые летят…
Пусть тебя мудрость предков хранит,
Сбережет, от беды защитит.
Наш мужчина, надёжа, стена
Только ты – наша гордость и вера.
Не страшна нам с тобою беда,
Побеждает всегда храбрый сердцем.
Лишь тебе мир дано защитить,
Счастье, радость, свободу хранить.
Твоего возвращенья домой
Победителем ждем мы с надеждой,
Как с улыбкою, светлой такой,
Ты обнимешь подругу, как прежде.
Ждем, когда в дом родимый войдешь,
И ребенка на руки возьмешь.
На листочке дойдет наша весть,
Вы прочтете слова-обереги
Благословье сторонки родной
Донесет осторожно вам ветер.
И обнимет вас воздух аласа
Ароматом медвяным прекрасным.
***
Өстөөҕүн сыалыгар киллэрдэ,..
Чыыбыһын тарта да… бүттэҕэ…
Өһүнэн-сааһынан умайбат,
Чаҕылхай ып-ыраас харахтар.
Санаата Сахатын Сиригэр,
Алааһын, тиэргэнин күөх ото…
Сибэкки симэхтээх кырдала,
Алаадьы астаммыт күннэрэ…
Өлөрсүү-өһөрсүү үөһүгэр,
Кэрэни ыралыыр ыарахан…
Өлүүнү-сүтүүнү көрбүт уол,
Кэпсээнэ эйэлээх эрэ кэм…
Ыарахан, кутталлаах түгэҥҥэ,
Холкутуур дьоҕурдаах ол ордор…
Ыгыллар, куттанан кириҥниир,
Хотторуо, уолуйуо турдаҕа…
Сахалыы киэҥ-холку майгылаах,
Хаһан да, ханна да быстыбат…
Санаата хотуоҕа, холкутуо,
Хорсуннук, хоодуоттук охсуһуо.
Чыпчылҕан түгэнэ буоллаҕа,
Суоһарда, суулларда өстөөҕү…
Чыыбыстан тарбаҕын араараат,
Сыылынна атын сир көрдөнө…
Айаанньа Уус.
15.10.2023 с.
Баайаҕа б.
ДОЙДУГА БЭРИНИИ
/Россия Дьоруойугар А.Н.Григорьевка ананар/
Алааһын алгыһын ылынан,
Сахатын быһаҕын иилинэн
Дойдутун көмүскүү барбыта
Ньурбабыт биир туруу киһитэ!
Олоҥхо дьоруойун санатан
Ууну да, уоту да ааспыта,
Түүлүгэр дэҥнэтэн көрөрө
Эйэлээх олоҕун, дьиэ дьонун!
Биэс оҕо сайыһа хаалбытын
Чанчыга кэйиэлии саныыра,
Этинэн-хаанынан билбитэ
Дойдуну көмүскүүр хайдаҕын!
Хабыр да хапсыһыы кэмигэр
Тэҥэ суох күүстээҕин утарсан
Кутталы, самнары да умнан
Чугуйар диэн тугун билбэтэ!
Билбэтэ кэннинэн кэхтэри!
Биллэ биир кыайыыга дьулууру!
Сахатын ньоҕойун киллэрдэ!
Саха диэн хайдаҕын көрдөрдө!
Аан дойду салынна! Ылынна!
Саха дьиҥ боотурун билиннэ!
Манныктар дойдуну быыһыыллар!
Манныктар кэпсээҥҥэ киирэллэр!
Түөһүнэн сыылла да сырыттар
Өндөрөй өлүүнү утарда!
Бэл өстөөх киһитэ билиннэ:
«Эн кыайдыҥ! Эн чулуу буойуҥҥун!»
Сэрии диэн бу күрэх буолбатах!
Күннэтэ өлүүнү өҥөйүү!
Күннэтэ өстөөхтүүн күөн көрсүү!
Күннэтэ дойдуга бэринии!
ПОЛИНА ПОБЕДА
11.01.2025с.
#КК_Поэзия
Аһыйа көрүмэ эн миигин
Букатын барда диэн ытаама,
Тыыннаахпын суруйбут тылларбар,
Иһиллиэм хас биирдии дорҕооммор…
Кэннибэр мин ааспыт олохпор,
Сайыһа хаалбыта доҕорум,
Баар этэ мин кылгас олохпор
Имэҥнээх, ып-ыраас тапталым…
Хаарыаннаах харахтар ытаамаҥ,
Ийэлээх аҕаккам баалаамаҥ,
Билэрим сотору бүтэрин
Сир-халлаан анныгар кыргыһыым…
Кэмсинэр диэн тугун билбэтим,
Хорсуннук өстөөхтүүн кыргыстым,
Хаанынан оҕуолуур сир иэнин
Харааста, аймана көрбүтүм…
Билигин мин билбэт үрдэлбэр
Кый ыраах кытыастар чүмэчим
Ыллыгы ойуулуу угуйан
Таас Дьааҥым үрдүнэн кытарар…
Аһыйа көрүмэ эн миигин
Букатын барда диэн ытаама,
Тыыннаахпын суруйбут тылларбар,
Иһиллиэм хас биирдии дорҕооммор…
*
Не жалей, что погиб я до срока,
И не плачь по мелькнувшей судьбе, —
Буду жить я в написанных строках,
В звуках слов, что оставил тебе…
Ты осталась в той жизни короткой,
Не желая меня отпустить,
Но любовью земною и чистой
Всё ж успела меня одарить…
Вы не плачьте, любимые очи,
Извините меня, мать с отцом,
Я ведь знал, что недолго мне светит
На подлунной земле жить борцом…
Не жалею, что в схватке жестокой
Встретил смело я пулю свою,
Лишь о том меня мучит тревога,
Как кровила земля в том бою…
Над моей высотой, над последней,
Вьется пламенем Духа свеча,
От него до хребтов Верхоянья
Алый луч устремился, светя…
Не жалей, что погиб я до срока,
И не плачь по мелькнувшей судьбе, —
Буду жить я в написанных строках,
В звуках слов, что оставил тебе.
❇️Сардаана диэн кыыска байыаннай эпэрээссийэ кыттыылааҕа, эдэр поэт, Дьааҥы уола Василий Рожин биһиги кэккэбититтэн туоруон иннинэ ааҕан суруттарбыт хоһооно.
Тылбааһа: Валентина Комиссарова — Күлүмүрэ 20.11.2022
ДОЙДУГА БЭРИНИИ
***
Сөмүйэ сүрэҕэ чыыбыска,
Хараҕа хараҥа үөһүгэр…
Сырдыыра чугаһаан эрэр да,
Хас биирдии мүнүүтэ уһунун…
Аан бастаан аҕатын кытары,
Сааланан дурдаҕа хоммута…
Арааһа ол сахха тарбаҕа,
Сомуокка сыстыһан хонноҕо.
Онтон бу билигин атын кэм,
Илиигэ аптамаат тутуурдаах…
Оҕолоох ойоҕун хаалларан,
Ийэ сир иннигэр сэриигэ…
Харабыл нуктуура,.. өлүүгэ,
Өстөөххө ол дьолуо буоллаҕа…
Хараҥа тыа иһин одуулуур,
Өстөөҕүн урутаан көрүөхтээх…
Кулгааҕа да чуордук кэтэһэр,
Хас биирдии илгиэри иһиллиир…
Кыра да хамсааһын буолла да,
Харабыл ытыалаан барыаҕа…
Айаанньа Уус.
11.12.2023 с.
Баайаҕа б.
Эрэнэ күүтэбит.
Оҕобут, бырааппыт, убайбыт,..
Доҕорбут, атаспыт, боотурбут!
Олохпут оҥкула түөрэҥнээн,
Дойдугун көмүскүү туруннуҥ,
Олоҥхо дойдутун аатыттан,
Дуулаҕа кэттэҕиҥ эр бэрдэ.
Алааһыҥ, үрэҕиҥ үрдүгэр,
Хатыҥнаах чараҥын кэтэһэр.
Алардар, сыһыылар, аар тайҕаҥ,
Харысхал алгыһын ыыталлар…
Алгыстаах сахалыы санаабыт,
Харыстыы, хаххалыы сырыттын.
Эрэнэр эркиммит эр бэрдэ,
Күөн туттар киһибит эн эрэ.
Эрчимнээх эн илииҥ күүһүгэр,
Куттаммат эн хоодуот сүрэххэр.
Эн эрэ аҕалыаҥ эйэни,
Көҥүлү, үөрүүнү-көтүүнү.
Күүтэбит эн кыайыы көтөллөөх,
Эргиллэн кэлэргин эрэнэ…
Күүтэбит эн сырдык мичээрдээх,
Эрэллээх доҕоргун кууһаргын…
Күүтэбит төрөппүт оҕоҕун,
Эрчимнээх илиигэр ыларгын.
Илдьиппит тиийиэҕэ илиискэ,
Ааҕыаххыт алгыстаах тылбытын.
Ийэ сир алгыһын сиккиэр тыал,
Аргыыйдык илинтэн илгийиэ…
Истиҥник, сылаастык хам кууһуо,
Алааскыт мүөт сытын дыргыла…
Айаанньа Уус хоһооно, Ольга Янцен тылбааһа.
*
Наш отец, наш ребенок, наш брат,
Друг, приятель и воин отважный,
Мир шатнулся, и Родину-мать
Защищать ты поднялся бесстрашно,
Богатырь снарядился в поход,
От священной земли Олонхо.
На аласе, над речкой твоей
В светлой роще березы грустят.
Из тайги, из лесов и полей
Благословья святые летят…
Пусть тебя мудрость предков хранит,
Сбережет, от беды защитит.
Наш мужчина, надёжа, стена
Только ты – наша гордость и вера.
Не страшна нам с тобою беда,
Побеждает всегда храбрый сердцем.
Лишь тебе мир дано защитить,
Счастье, радость, свободу хранить.
Твоего возвращенья домой
Победителем ждем мы с надеждой,
Как с улыбкою, светлой такой,
Ты обнимешь подругу, как прежде.
Ждем, когда в дом родимый войдешь,
И ребенка на руки возьмешь.
На листочке дойдет наша весть,
Вы прочтете слова-обереги
Благословье сторонки родной
Донесет осторожно вам ветер.
И обнимет вас воздух аласа
Ароматом медвяным прекрасным.
***
Өстөөҕүн сыалыгар киллэрдэ,..
Чыыбыһын тарта да… бүттэҕэ…
Өһүнэн-сааһынан умайбат,
Чаҕылхай ып-ыраас харахтар.
Санаата Сахатын Сиригэр,
Алааһын, тиэргэнин күөх ото…
Сибэкки симэхтээх кырдала,
Алаадьы астаммыт күннэрэ…
Өлөрсүү-өһөрсүү үөһүгэр,
Кэрэни ыралыыр ыарахан…
Өлүүнү-сүтүүнү көрбүт уол,
Кэпсээнэ эйэлээх эрэ кэм…
Ыарахан, кутталлаах түгэҥҥэ,
Холкутуур дьоҕурдаах ол ордор…
Ыгыллар, куттанан кириҥниир,
Хотторуо, уолуйуо турдаҕа…
Сахалыы киэҥ-холку майгылаах,
Хаһан да, ханна да быстыбат…
Санаата хотуоҕа, холкутуо,
Хорсуннук, хоодуоттук охсуһуо.
Чыпчылҕан түгэнэ буоллаҕа,
Суоһарда, суулларда өстөөҕү…
Чыыбыстан тарбаҕын араараат,
Сыылынна атын сир көрдөнө…
Айаанньа Уус.
15.10.2023 с.
Баайаҕа б.