Количество просмотров 517
1 Звезда2 Звезды3 Звезды4 Звезды5 Звезд (2 оценок, среднее: 5,00 из 5)
Загрузка...

НЬУРГУҺУН

Саха сиригэр сааскы бастакы сибэкки Ньургуһун күнэ ыам ыйын 18 күнүгэр 2004 сылтан бэлиэтэнэр. Аан дойдуга ньургуһуну эмиэ таптыылларын, харыстыылларын бэлиэтэ: муус устар 19 күнэ Ньургуһун күнэ эбит. Бу күнү аан бастаан Англияҕа 1984 сыллаахха бэлиэтээбиттэр.

1. Васильев, Е. Ньургуһун: хоһоон // Тыл дьэрэкээн кустуга : [оскуола алын кылааhын оҕолоругар / Евдокия Ноговицына ; Нь. Е. Ябловская ойуулара]. – Дьокуускай : Бичик, 2012.-20; то же Аптаах холбуйачаан : Хоһооннор, остуоруйалар, кэпсээннэр, таабырыннар / Хомуйан оҥордо Г.А.Кирова. – Дьокуускай : Бичик, 1999.-22
Ньургуһун
Тоҥ буору тобулан,
Тоҕута тыыллан,
Ньургуһун тыллан
Ньургуйбут ахан!

Кырдалга тахсан,
Кылбайан , тупсан,
Бу кэрэтин, хойуутун
Бухатыыр ньургуһун!

2. Ньургуһун: хоһоон // Сардаҥалаах ырыа / Раиса Винокурова. -Дьокуускай : Сахаполиграфиздат, 2002.-с.65
НЬУРГУҺУН
Сааскы күн ылааҥы мичээрэ
Сэтиэнэх быыстарын сылытан,
Ньургуһун сибэкки тыллыаҕа,
Толоону биир гына тахсыаҕа.

Көп түүлээх, сымнаҕас сибэкки
Килбиктик күн диэки хаиыһыа,
Сиик ыраас таммаҕын тоһуйа,
Нап-нарын эминньэх аһыллыа.

Араҕас куоппаһа угуйан
Күйгүөрэ күлүмнүү туруоҕа,
Уйаҕас ырыаҕа хоһуйан
Күөрэгэй кинини туойуоҕа.

Сардаҥа ардаҕын Ийэ сир
Иҥэрэр сөҕүмэр күүһүттэн
Тапталым сүрэхпин толорон
Мин үөһэ тыыныаҕым
дьоллонон.

 

3. Бастакы ньургуһун: хоһоон// Хоһооннор: [орто уонна улахан саастаах оскуола оҕолоругар] /Семен Данилов ; [хомуйан оҥордо С.И. Тарасов, киирии тылы суруйда М.Е.Тимофеев]. – Дьокуускай : Бичик, 2005.- с.132

БАСТАКЫ НЬУРГУҺУН
Үчүгэй да буолар ньургуйан
Күн өҥнөөх бастакы Ньургуһун.
Ып-ыраас амарах хараҕынан
Эрэнэ көрүнэр тулатын.

Тугу да, тугу да билиммэт
Дьолтон, күн санааттан ураты.
Ол иһин тымныыттан сэрэммэт,
Ньургуннук тобулар тоҥ буору.

Бастакы барыта ураты
Үөрүүнү, иэйиини үөскэтэр:
Бастакы күөрэгэй ырыата,
Кэҕэ кыыл чоргуйар саҥата.

Аан бастаан эн көрбүт ыһыаҕыҥ
Симэммит чэчирин кэрэтэ
Аан бастаан оһуохай ырыатын
Биир кыыстыын хатылаан дьиэрэтэр.
Оо, ханнык күн иэйии солбуйуой
Бастакы тапталбыт сулуһун! …
Үчүгэй да буолар ньургуйан
Күн өҥнөөх бастакы Ньургуһун.

4. Ньургуһун: хоһоон // Ньургуһун : Кыра саастаах оҕолорго хоһооннор/ Мария Обутова-Эверстова;В. Игнатьев уруһууйдара.- Якутскай : Кинигэ изд-вота, 1978.-с.3; то же Аптаах холбуйачаан : Хоһооннор, остуоруйалар, кэпсээннэр, таабырыннар / Хомуйан оҥордо Г.А.Кирова. – Дьокуускай : Бичик, 1999.-23; то же Кэскил : ТӨрӨппүт, детсад иитэччитэ оҕоҕо ааҕар кинигэтэ / Хомуйан оҥордулар: А.А. Егорова, М.П.Захарова. – 2-с эбэн, тупсаран таһаарыы. -Дьокуускай : Бичик, 2002.- с.30
НЬУРГУҺУН

Халдьаайы сыырыгар,
Харалдьык сыыһыгар
Ньургуһун элбэҕиэн,
Көрөргө кэрэтиэн!

Кэрэ саас киэргэлэ —
Ньургуһун сибэкки
Турар дии нуоҕайан,
Нарыннык нусхайан.

Ньургуһун нарын да
Тоҥ буору тобулар —
Нарынын көрүмэ,
Намчытын көрүмэ.

 

5. Ньургуһун: хоһоон // Отонноох оҥоойук : [хоһооннор] / Гаврил Семенов-Серкин ; [ойулаата А. Р. Богатырева ; аан тыл авт. Иван Мигалкин]. – Дьокуускай :
Бичик, 2010.-.21

Нарын, кэрэ сибэккини
Ньургуһуну үргүүбүн,
Наллаан, оргууй илдьиэҕим,
Ийэбэр бэлэхтиэҕим.

 

6. Ньургуһун: хоһоон // Күн мичээрдэр : хоһооннор / Иннокентий Сыроватскай ; [М. Игнатьева ойуулара]. -Дьокуускай : Бичик, 2010.-с.19

НЬУРГУҺУН
Алааһым сыырыгар,
Халдьаайы быарыгар
Сылаастык күн тыкта
Ньургуһун таҕыста.

Күөх сайын илдьитэ
Бастакы ньургуһун,
Нап-нарын бэйэтэ
Үүммүтэ хойуутун.

7. Ньургуһун: хоһоон // Хоһооннор, остуоруйалар, кэпсээн, тылбаас /Чаҕылҕан ; [хомуйан оҥордулар: А. И. Винокуров, Л. М. Сабарайкина]. – Дьокуускай : Бичик, 2004.-с.15
НЬУРГУҺУН

Ньургуйа саһарар ньургуһун
Харалдьык аайытын элбээтэ.
Нусхайар, симэнэр
Күөгэл саас уйгутун
Кэрэлээн кырдалга тэниттэ.

Күн уотун иҥэрэр тэлээрин*
Күн устун утары эргиттэ.
Күөрэгэй киниэхэ түһээри тэлээрэн
Көмүс көр ырыатын ууратта.

 

7. Ньургуһуннар: хоһоон // Күөрэгэй : Оҕолорго хоһооннор / Григорий Данилов ; А.Н. Осипов ойуулара. – Дьокуускай : Бичик, 2001.-с.3;то же // Сырдыктан сырдык : оҕолорго хоһооннор, ырыалар, остуоруйалар / Григорий Данилов ; [подгот. К печ. Сем. П. Данилов]. – Якутскай : Кинигэ изд- вота, 1976.-с.8; то же Кэнчээри : (оҕо садын иитээччилэригэр, төрөппүттэргэ уонна педучилище үөрэнээччилэригэр) / К. И. Васильева, А. П. Алексеева ; [худож. И. Пестряков]. – Дьокуускай : Бичик, 2000.-с.38; то же Кэнчээри : (оҕо садын иитээччилэригэр, төрөппүттэргэ уонна педучилище үөрэнээччилэригэр) / К. И. Васильева, А. П. Алексеева ; [худож. И. Пестряков]. – Дьокуускай : Бичик, 2013.-с.47

Ньургуһуннар
Халыҥ хаары тобуланнар,
Харалдьыгы таһаараннар,
Үгүс үрүҥ ньургуһуннар
Үрдүк сиргэ муһуннулар.

Маннык кыра, нарын-намчы
Харса суоҕун бэркиһиибин,
Сырдыкка дьулуһааччы
Күүстээх буолар эбит диибин.

Тымныыттан чаҕыйбатах,
Тоҥтон да толлубатах,
Бу нарын ньургуһуннар
Олус да хорсуннар.

8. Ньургуһуннар: хоһоон// Баал Хабырыыс : [орто саастаах оскуола оҕолоругар / хомуйан онордо З. В. Мигалкина ; худуоһунньук. И. Ю. Пестряков]. – Дьокуускай : Бичик, 2013. –с,52

НЬУРГУҺУННАР

Халаан уутун сүүрүктэрэ
Халдьыгырыы уһуннулар.
Хойууккатын үүммүттэрэ
Халдьаайыга ньургуһуннар.

Сайылыгым кыргыттарын
Санаттылар ньургуһуннар.
Баанан кээстэр былааттарын,
Бөлөх-бөлөх муһуннулар.

Биһилэҕи кистэһэллэр,
Битийэн атах тэпсэллэр.
Оргууй аҕай кэпсэтэллэр,
Уолаттары кэтэһэллэр.

Кыыртан куотар кус буоланнар
Кылбарыһа сырсыахтара.
Баҕар, бырыычыкалааннар
Бары саһан хаалыахтара…

…Кэтэһимэҥ, ньургуһуннар,
Кэлбэттэр аны уолаттар.
Отучча кыс хаар уулунна,
Уолаттар аҕам дьон буолтар.

 

9. Ньургуһуннар: хоһоон // Атах тэпсэр ньургуһуннар : хоһооннор / Аким
Кондратьев. – Якутск : Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1983.-с.3

НЬУРГУҺУННАР
Сыыры сырса ыга симсэн
Ньургуһуннар быктылар,
Саһарҕаттан сырдыы үөрэн,
Ньургуйбахтыы турдулар.

Кылыгырас үрүйэлэр
Кырыымпалыы ыллаатылар,
Көмүс оҕуруо бырдаҥалар
Күлүмүрдүү тэйдилэр.

Хатыҥнарга үнүгэстэр
Ханыылаһан хойуннулар,
Үөр чыычаахтар үөрэннэр
Үөл лабааҕа муһуннулар.

Сыыры сырса атах тэпсэн
Ньургуһуннар тылыннылар,
Сардаҥалаах күҥҥэ үөрэн
Сандал сааһы алҕаатылар.